Photo by Kaman Cipi

Dalan Luzaj
Writer

Bio
Dalan Luzaj, u lind nė Vlorė mė 3 Gusht 1944. Fėmijėrinė e hidhur e kaloi nė Ujin e Ftohtė tė Vlorės, ku kreu dhe shkollėn fillore. Mbaroi nė vitet 1962-1963 shkollėn e mesme Pedagogjike "Jani Minga".
Punoi pak vite si mėsues nė fshatrat e Tepelenės, dhe mė pas lufta e klasave e dėnoi me njezetedy vjet internim nė fshatin Sherishte tė Vlorės, qė ishte dhe periudha mė e zezė e familjes sė tij. Si tė gjitha familjet e tjera tė deklasuara edhe familja Luzaj u vu nė shėnjestėr tė diktaturės, pėr shkak tė babait, profesorit tė madh Isuf Luzaj, armikut tė diktaturės.
Moshėn mė tė bukur tė jetės, nga 25 nė 47 vjeē, Dalan Luzaj e shpenzoi kanaleve tė fshatit Sherishte tė Vlorės, bashkė me gruan e tij, qė nuk iu nda asnjė hap nė tėrė jetėn bashkėshortore.
Poezinė e nisi shpejt, qė nė bankat e shkollės, por ia goditėn pa mundur t'ia vrisnin.
Sot, jeton me familjen e tij nė Ēikago, Illinois tė SHBA-s.
Aktualisht ėshtė kryetar i Shoqatės sė Shkrimtarėve Shqiptaro-Amerikanė, i cili ėshtė zgjedhur dy herė radhazi me vota unanime nga shkrimtarėt.

Ka botuar pesė libra me poezi:

1-Jeta mė gjeti vetėm (Life found me quite Alone) was published in 1995;
2-Diejt tė largėt (Distant Suns), in 1996; and
3-Pa Rrugė (Routeless) is scheduled for publication in summer 2003.
from the collection LIFE FOUND ME QUITE ALONE
translated by Zana Banci and Anthony Weir
4-Dhe Hena kur nuk qeshte
5-Kasollja e internimit, 2010

KASOLLJA E INTERNIMIT

Kasolles shiu ja zhveshi baltėn, mureve pėrreth,
Paralele purtekat, si brinjėt tona, pentagram,
Druri qė lidhte purtekat nė mes,
Si njė solfezh ngulur, nė shpirt ende e kam…

Paralele hynin tė shpejtat vetėtima,
Larg ishin gjėmimet, qaseshin ngadalė,
Pentagramit, pikat e shiut, notat mė tė vėshtira,
Kompozohej melodrama e ferrit fatal…!

Ujė brinjėve tė ēara, ujė dhe nga lart,
Fėmijėt nė mes, ne pėrreth,
Njė duf errėsire dilte jashtė,
Tė hollat vetėtima i shkelnim baltės nė mes....

Mė zgjodhi faji, tjetėr gjė do tė zgjidhja,
Internimi ngeli kyēur, pa spjegim,
Njė qind ferre shpirtit do t'ja hidhja,
Nė se gjeja fajin, qė zgjodhi fatin tim.

Kur gjėmon, edhe sot ndjej frikė,
Mos vėrshon uji, brinjėve, nė kasolle,
Ndal o mesnatė?! Jam nė Amerikė!
O ėndėrr pėrvėlonjėse dhe kėtu ma solle?

Herė shkoj nė Sherishte*, herė vjen nė Oak Park,
Zbėrthyer brinjėt, kalbur, duke tretur,
U kėrrus nėn vuajtje, shkrihet pak nga pak.
Internimi dhe kasollja, bashkė pėr tė vdekur.

Qytetar nė shpirt, detin kam nė gen,
Ky vend, m'i mjekoi plagėt qė mė dhe,
Plagosur malli im, vjen dhe tė gjen,
Mbret nė Amerikė, rob nė Mėmėdhe…!

*Sherishte: Vendi ku u internova me gjithė familjen time
*Oak Park: Vendi ku jetoj tani nė Chicago

Takim dhe ndarje me Xhevahirin

Tė gėnjyerit, me tė lodhur, flenė me pula,
I tremb dita, nata u hedh blozė nga shpirtrat e zi,
Pranė mikut tė verbėr si njė i huaj u ula,
Luani Xhevahir, dikur tė pėrpinte me sy.

I fola, s'kthente, si krah mulliri vėrtitej,
Larg mė kėrkonte, gjersa erdha nė tokė,
Mes dallgėve tė kujtesės Xhevua pėrpėlitej,
Ndali, mė dha sytė, shpirtin dhe dy pika lot.

Gjigand i mendimit, poet e vullkan.
Atė qė Atdheu s'e la kurrė tė qetė.
Ditėt mė tė bukura urimin e tij kanė.
Si njė shenjtor lutet, apo nga Zoti diē pret.

I bindet eklipsit dielli jetėdhėnės,
Eklips qoftė pėr Ty, jo mė gjatė!
I dhimbsesh njė populli, ashtu si mėmės,
Ty tė dha gjoks, Atdheu hodhi shtat.

Largova si shtegtar, Xhevua ngriti dorėn,
Dy herė Dajti brofi mbi re,
Ballit tė veshtroi, yje plot kurorėn,
Xhevahir Spahiu ngele Promethe!

Me poetin dhe akademikun Xhevahir Spahiu kam qenė bashkė nė shkollė tė mesme pedagogjike nė Vlorė, por mė vonė na ndau diktatura. Ne u takuam pas gati tre dekadash, pasi diktatura na ndau fizikisht, por jo shpirtėrisht.

NĖNAT E KOSOVĖS

O nėna tė shtrenjta ngelet pa moshė,
Pa strehė, pa prag, pa vatėr, pa zjarre,
Shpinės mbani male, duart ngelur bosh,
Vrarė e therur, tė vdekurit pa varre.

Ku t'i coni lulet, lotėt ku t'i derdhni?
Qerthullonin sofrėn, erdh ju vrau shkjau,
E rėndė plaga juaj, shėrim ku do gjeni?
Pikėllim i dhimbjes zemrėn ja u ēau.

Prisni pėrlotur, shkurtin shtatėmbėdhjetė,
S'vijnė mė ata, do vijė shpirti i tyre.
Ju zgjasni duart, ata bėjnė pėrpjetė,
Ditėn bėhen diej, natėn bėhen yje.

Dridhur nga gėzimi, pėrlotur nga malli
Gjithė gjaku juaj erdh u bė Liri,
Prej Boletinit te Adem Jashari,
Kur shkrep nė Kosovė, ndrin nė Ēamėri.

Gjėmon Atdheu nė cdo pėrvjetor,
Pėrballė janė tė gjithė, Loke i vėshtroni?
Nisur krah pėr krah janė pėr nė Vlorė,
Ku festohet gjaku, shkoni t'i takoni.

Prisni si Lirinė, pyesni dhe nė shtrat,
I thėrrisni Zotit tė ndjejnė dhe ata,
Monument lirie, mė i madhi fat,
Sa i bukur shorti, aq i rėndė ju ra.

Ju vijnė pėr ēdo natė, larg edhe pranė,
Cdo njera pyet vehten, qyqe ku jam unė?
Nis e ndanė nata, kthejnė atje ku janė,
Oh, varri bosh dhėmbkėrka mė shumė!

Tė solli fati loke, ferrit tė kalosh,
Thellė ku bashkohen vdekja dhe Liria!
Jo nderi, turpi lyp lėmoshė,
O nėnat e Kosovės NDERI DHE LIRIA!

Prisni ju tė vijnė, me flamur nė dorė,
Burri, nipi, mbesa, apo edhe djali,
Shpėrndarė janė Atdheut, bashkė janė nė Vlorė,
Shtizės i ngre qiellit, Ismail Qemali!

Chicago, 2010

ENGLISH VERSION:

SHOP-WINDOW

Cold pockets
Holed pockets
The freezing wind at dawn
The evening wind of misery
The bed
is scorched by the heat
while the bread
glows in the shop-window.

APPROACHING THE FLOWER

I approach the flower.
When I hold it in my hands
it is entirely mine.
I can give it shade where it is too bright.
Where it is too dark I can give it light
like a child stammering.

EMIGRANT

Entering the sphere of enterprise and hope
he sees unceasing energy
trapped in the rat-race
helplessly.

ONE SUNNY DAY

This is for you who was always far away...
I can remember slightly
a young heart burning brightly,
a rolling stone.
My memories of the past:
fogged glass... maybe one or two
sweet nights and just one day
in my whole life when I met
a golden moment: you.

WOUNDS

Life came and found me quite alone.
Outside: the street's silent, watchful eye.
I took its blows philosophically
with the smile that suffering taught me.
Life came and found me quite alone.
I can't go forth from solitude.
Nowhere on this whole continent
can my wounded heart be healed.

EYES

Everything ages -
even a rare miracle;
only The Eyes stay young.
Look at me one more time
if you have the mercy to let me live.

THE TROUSERS OF INTERNMENT

My pants
covered in patches,
were rinsed in the spring
but the suffering wouldn't wash out.
Like faded days
my pants hung on the Collective's door
on the rusty nail of Internment.
And the wind brought me from far-off the memory
of the unerasable face of poverty.

FORGIVE ME, POETRY

I set out for you early on:
a child scrubbed, neat and clean.
I travelled towards you brightly hoping -
but I never reached you...
I was struck down by The Hurricane.

ALBANIAN VERSION:

VITRINĖ

Xhepa tė ftohtė,
xhepa tė shpuar,
era e mėngesit i flladit,
era e mbrėmjes u hedh pikėllim.
Digjet shtrati nga avujt e nxehte,
ndėrsa buka
shkėlqen
nė vitrinė.

I QASEM LULES

I qasem lules.
Kur e mbaj nė duar
ėshtė e gjitha e imja.
E mund t'i jap hije atje ku ka dritė,
e mund t'i jap drite atje ku ka hije.
Duke bėlbėzuar fjalė prej fėmije

EMIGRANTI

Kur hyn nė orbitėn e vrullit dhe shpreses
njeh forcėn shtytėse qė kurre s'ndalon,
sado qė t'i qepet maratonės se jetės,
ngelet nė pjesėn qė gabon.

NJĖ DITĖ ME DIELL

Kjo ėshtė pėr ty qė mbete larg;
ne mund ta sjellėsh pak ndėr mend
njė shpirt i ri qė digjej flake,
njė gur qė ende s'ka zėnė vend.
Mė vjen e shkuara ndėr kujtime,
ekran i mjergullt, me pake natė;
njė ditė me diell ish jeta ime
kur ty tė njoha.
Ēast i artė.

PLAGĖ

Erdhi jeta e me gjeti vetėm,
jashtė rruge, tė heshtur, syhapur,
i prita goditjet me pamje tė qetė,
me buzagazin e dhimbjes sė zgjatur.
Erdhi jeta e mė gjeti vetėm,
tė dal prej vetmisė s'kam se si.
Nuk mė rinon as i gjithė kontinenti,
plagėt, kur verenjten, mė therin nė gji.

SYTĖ

Gjithēka vjetėrohet,
qoftė njė mrekulli e rrallė.
Vetėm sytė janė tė rinj.
Shikome dhe nje here
ne pac meshire te mbetem i gjallė

PANTALLONAT E INTERNIMIT

Pantallonat e mia
tė mbytura nė andre,
i lante Burbi,
pa mundur t'ua hiqte dot vuajtjen.
Pantallonat e mia si dite te shngjyrosura,
varur tek dere e kooperativės,
ne gozhden e dryshkur tė internimit.
Era sė largu m'i pėrkund ne kujtesė
fytyrė e pashlyer e mjerimit.

MĖ FAL, POEZI

U nisa drejt teje nė agimin e jetės,
Si fėmijė i larė e i ndėrruar.
Ecja. Shpresat ushqeja: njė ditė do te mberrija tek ti.
Cikloni i tmerrshėm ma mjegulloj rrugėn.
Mė fal, poezi.