Eleonora Koka-Gjoka / Elko
Writer

Bio
Eleonora Koka-Gjoka ose Elko, eshte studjuese dhe poete.
Ka mbaruar Aresimin e Larte. Ka shkruar poezi dhe prozė vazhdimisht qė kur ishte gjimnaziste. Pėrmėndej si krenaria e shkollės pėr krijimet e saj. Eshte dalluar kudo, si ne kohen e studimeve dhe ne maredhenie me punen nga nje nivel i larte intelektual.

Ka punuar ne disa fusha, si ne fushen eksperimentale dhe ne fushen e edukimit te mesem, te ciles ju kushtua per 20 vjet. Vitet e fundit, 1980-90 punoi Drejtuese e Kopshtit Didaktik Mesimor per qytetin e Tiranes, ku la gjurme si organizuese dhe si zbatuese.

Gjatė viteve ku ajo jetoi jashte Shqiperise, rifilloi poezinė, krahas studimeve, duke u pershtatur me kerkesat e reja qe shtroheshin per zgjidhje ne U.S.A. Jeton ne New York me femijet dhe bashkeshortin e saj, Dr. Konstantin Gjoka.

Eshte bashkeautore ne disa Antologji:
1- "Kur e le zogu folene" shkruar nga poete jashtė atdheut.
2- "Nėnės" e mirepritur me admirim nga bashkatdhetarėt.
3- "Zemra Prinderore," antologji me krijimet e shume autoreve.

Ka botuar librat :
1. Imazhi i Gruas nga Mitologjia ne Boten Reale, studim shkencor.
2. Perendimet e Perendimit me Perendite, studim per Muzat i nderthurur me poezi.
3. Dinjiteti Human, studim shkencor
4. Stuhi ne Qender te Perandorise, studim

Ka gati per botim tre libra me poezi dhe disa libra te tjera, studime me karakter kombetar bere ne kuader te‚ ''New York Center for Albanian Studies & Research, ku eshte Presidente dhe drejtuese. Eshte anetare e Lidhjes se Shkrimtareve Shqiptaro-Amerikane.
Njihet pjesėmarrėse aktive nė diskutimet dhe kritikat pėr problemet shoqėrore nė shumė nga sitet si dhe publikimet nė forume letrare, me aktivitet nė shume vende tė botės.

Temat janė nga te larmishmet: Rreth mallit per atdheun, revolten ndaj mos zgjidhjes se shume problemeve te lena ne harrese, per Himarėn e saj nė Bregdetin e Jonit, Rivieren e adhuruar.
U ka kenduar njerezve te kėsaj natyre, tokes, pasurive, bukurive dhe ullinjve mijė vjeēarė. Ne shkrimet e saj zene vend dhimbja dhe plaget qe solli emigracioni.

ELKO'S BOOK: Eleonora Koka Gjoka
Title: Perendimet e Perendimit me Perendite
Cover: Perendim ne Ellis Island
Invocation: To the Sun and the Moon father and mother one dedication.
Prologu: 27 page introduction by Juliana, JoAnna Gjoka MA
Chapters: The 9 Muses: total 99 poems + 9 photos
Every chapter 1 photo on left side + right one page philosophical synopsis = 9 essays

The muses are typically invoked at or near the beginning of an epic poem or story. They have served as aid to an author, or as the true speaker, for which an author is only a mouthpiece. Originally the invocation of the Muse was an indication that the speaker was working inside the poetic tradition, according to the established formulae. Two classic examples : Homer, in Book I of "The Odyssey":

"Sing to me of the man, Muse, the man of twists and turns driven time and again off course, once he had plundered the hallowed heights of Troy."
Robert Fagles translation, 1996

Cults of the Muses When Pythagoras arrived at Croton, his first advice to the Crotoniates was to build a shrine of the Muses at the center of the city, to promote civic harmony and learning. Many Enlightenment figures sought to re-establish a "Cult of the Muses" in the 18th century.

A popular Masonic lodge in pre-Revolutionary Paris was called Neuf Soeurs ("nine sisters", i.e. nine Muses), and was attended by Voltaire and Benjamin Franklin. One side-effect of this movement was the use of the word "museum" (originally, "cult place of the Muses") to refer to a place for the public display of knowledge.?

I. Calliope (Chief of the muses and muse of epic song)
II " Euterpe (muse of lyric song)
III " Clio (muse of history)
IV " Erato (muse of erotic poetry)
V " Melpomene (muse of tragedy)
VI " Polyhymnia (muse of sacred song)
VII " Terpsichore (muse of dance)
VIII " Thalia (muse of comedy and bucolic poetry)
IX " Urania (muse of astronomy)

Epilogu: 1 page, Bio: 1-page + 1 professional photo

Libri i pare, 'Perendimet e Perendimit me Perendite' perben nje stil te ri te paraqitjes se poezise te nderthurur me Muzat. Muzat emrin e te cileve e kane vene te paret tane, jane kudo ku ka krijim, per te ndikuar ne frymezim, kujtesen, per te rritur humorin, gjendjen shpirterore dhe shume gjera te tjera qe do ti gjeni ne liber. Jane sjelle rreth 200 te thena per to nga dijetare e filozofe te lashtesise. Permendim lashtesi, sepse per theniet e Hesiodit, Homerit etj, asnjeri nuk ka dyshuar deri me sot.

I solli ne art per here te pare Hesiodi me emra qe kane kuptim vetem ne gjuhen shqipe dhe jo ne greqishte, egjptiane, persishte, sanskrishte e hebraishte. Me vone ishin ato qe frymezuan Homerin dhe emrat e seciles prej tyre historiani i pare i njerezimit, Herodoti ne shekullin e V-te bc, do ti perdorte si tituj ne librat e tij. Ato i gjen sot ne sallen e Kongresit dhe ne Shtepine e Bardhe ketu ne Amerike.

"Kush Muzat nuk i respekton, ke Muzat nuk e ndihmojne, vepra e tyre as qe mbahet mend e as do te permendet ndonjehere."

C'jane muzat, si linden, kush i perdori, kush i pagezoi, si i kane trajtuar, ku jane, ku shkuan, tek ne pse s'qenduan? Ku jane traditat e te pareve tane? I lame, i harruam, i tradhetuam, i braktisem, ngelem pa heritage ( trashegimni), paraqitemi si te sajuar, si kundervenie na harruan dhe ato ?
Kemi vizituar shume nga muzeumet e Amerikes dhe te Evropes dhe ne asnjeren prej tyre nuk mungojne pikturat ose skulpturat e Muzave. Edhe ne Muzeun Kombetar te Tiranes eshte vendosur piktura e nje Muze, por pa emer.

Ne liber ka natyrisht edhe 101 poezi te Elkos te zgjedhura jo sipas vleres artistike, por sipas Muzes qe ka ndikuar ne frymezimin e krijimit. Ju lutemi mos i kerkoni vlerat e librit vetem ne poezi te vecanta, as ne anen artistike te te gjitha poezive, por kerkoni ato ne kompleksin e librit, ne te rejat qe sjell. Teologjia lidhet me shkencen, plotesojne njera-tjetren, i japin kuptim jetes dhe pa keto te dya as Arti nuk do te kish rendesi dhe vlera te medha.

Libri i dyte, Dinjiteti Human

Te Drejtat, dinjiteti individual, jane ne bazen e cdo sistemi, sidomos ne Demokraci. Kjo do te thote qe njeriu eshte i barabarte ndaj ligjit, ndaj natyres, ne shoqerine ku lindi ose jeton.
Ne Medine Muhameti shpalli i pari te drejtat e njeriut. Me 1948 Komiteti i UNESKO-s nxori : Universal Declaration of Human Rights dhe me pas Keshilli i Vatikanit - Declaration on Religion Freedom ( Dignitatis Humanae ). Kurse The Bill of Right sanksionoi me ligj te Drejtat e Njeriut ne shoqerine Amerikane.

Te gjitha keto jane vetem ne letra. Media ne shume shtete i trumbeton. E verteta ne praktike, ne jeten e perditshme eshte ndryshe, nuk ka as barazi, as drejtesi apo liri te plote.

Ne cdo shoqeri vlera me e larte eshte liria, por ajo s'te duhet gje n.q.s te marin token, pasurine, nuk ka ligje per ti mbrojte ato dhe po me ligje te kane cveshur nga aftesia per tu mbrojtur.

Njeriu ne cdo hallke, shkalle apo pozicion te shoqerise duhet te kete nje fare personaliteti. Ne kuptimin me te pergjithshem permendim termin Dinjiteti individual i cili perbehet nga tre elemente kryesore.

1.E Drejta e Tokes (prones). Pa toke, pa pasuri s'ka kuptim liria.
2.E drejta e Besimit. Beso ke do por mos shiko cfare beson tjetri.
3. E drejta e Armes. Per vet-mbrojtje, per mbrojtjen e prones.

Jane dhene raste e vecanta, konkretisht ne Shqiperi, duke analizuar secilen pike ne vehte. Libri eshte studim shkencor, perbehet nga disa leksione dhe mund ta gjeni ne New York Library (Staten Island ),ne Biblioteken Kombetare Tirane, ne librarite e Himares. Eshte gjithashtu midis shume studimeve te tjera ne Qendren, N.Y.Center for Albanian Studies & Research.

Kushdo, pavaresisht nga niveli qe ka, do te gjeje ne te, dicka te re, me ndryshe nga ajo qe di. Aty do te shihni c'thote ligji, e c'thone libertariane per te drejten e personit qe te jetoje i lire, duke u bazuar ne eksperiencen tone dhe duke mare parasysh 77-te thenie dijetaresh, qe jepen si citime pergjate librit.

Sudimet i kryen nga Elko per llogari te New York Center for Albanian Studies & Research.

Libri i trete, STUHI NE QENDER TE PERANDORISE
Elko, studime shkencore.

Perandori eshte Amerika. Kjo per te qene e qete, e sigurte ne token e saj, kerkon qe edhe te tjeret te jene te qete e ne paqe. Per kete duhet te vendose vlerat e saj kudo, lirine, demokracine, per garanci.

Ne liber jepet diplomacia Amerikane per Kosoven, materiale qe jane shkruar para Pavaresise duke mbeshtete dhe bere thirje per vazhdimin e rruges, me leter, telegram, e-mail ne rruge te ndryshme. Duke njohur mire diplomacine amerikane Elko rekomandon zgjidhje per shume probleme, qe jane ne dileme se si duhet vepruar nga ana e Prishtines.

Kapitulli i dyte flet per tradhetine, qe krahas beses, virtuti karakteristik i popullit tone, ka shoqeruar ne cdo kohe e ne cdo regjim, rangjet e larta te pushtetit. Pjesa kryesore e librit eshte kapitulli "Parimet e Shoqerise se Lire." Flitet ne pergjithesi per keto parime dhe ne vecanti si duhet te jene ne Tiranen me nje kombesi dhe ne Prishtinen multiethnike ( sipas evropianeve ).

Kapitulli i fundit titullohet "Nacionalizmi & Politika Armiq te Historise." Asnjehere nuk eshte mare vesh se kush ne fakt ka qene nacionalist dhe kush pseudo-nacionalist. Keta se bashku me historiane te politizuar per arsye subjektive, kane defornuar dhe mbajne akoma peng historine.

Ne monografine "Principet e shoqerise se lire" jepet demokracia e lire ne Civilizimin Perendimor qe eshte mbeshtete ne kristianizmin. Per kete punim, si dhe per studimet, "Dinjiteti Human," e "Imazhi i Gruas nga mitologjia ne boten reale" .

Libri i katert, Imazhi i Gruas nga Mitlogjia ne Boten Reale eshte studimi i pare, i plote shkencor ne Shqiperi, ne kuader te feminizmit. Ai hapet si fizarmonike, ku mund te hyjne edhe shume gra te tjera qe e kane merituar vendin ne te, shume kohe me pare.

NJĖ LIBĖR NĖ KĖRKIM TĖ MUZAVE
Mbi sprovėn e Elkos, Fatmir Terziu

Njė libėr disi ndryshe nga tė tjerėt te lexuar mė parė. Ky libėr vinte para meje me njė risi dhe njė ndėrthurje ndryshe tė gjėrave tė servirura nė tė.

Sė pari ishin nėnė e bijė qė qėndisnin paraqitjen e kėtij libri, Elko (Eleonora Koka Gjoka) dhe Juliana (Joanna Junilda Gjoka). Sė dyti, libri vinte me njė kompleks tė paraqitjes sė gjėrave dhe materialeve nė tė. Fillonte me njė ditė tė shėnuar nė jetėn e tė dyjave, me atė ēka shėnonte pėr Julianėn, qė mbas dhjetė vitesh nė SHBA fitonte statusin e amerikanes dhe me njė pėrshkrim tė kėsaj dite tė shėnuar pėr jetėn e saj me njė peisazh tipik Njujorkian, ku dielli i njė dite tė pastėr dominonte, pėr tė krijuar njė hapėsirė me fatin e asaj qė vinte mė pas nė brendėsi tė librit tė autores Eleonora Koka Gjoka.

Kėshtu prologu i kėtij libri rrekej mes memorizimit tė gjėrave, duke udhėtuar nė vite e krahasuar memorjen e krijuar nė fotografi, mes njė paraleleje historike, tė kohės sė shkuar nė jetėn e Elkos mes Ullinjve tė Qeparoit dhe kohės tipike amerikane mes turistėsh me tre aparate fotografik nė krah, edhe pse nė njė kohė me dollar tė dobėt nė fushėn e kėmbimeve valutore.

Mes kėtij prologu, tre lidhje qė nisin me diellin, memorjen dhe faktin e poezisė sė krijuar enkas pėr fotografėt nga Elko ndėrtohet edhe pyetja qė shqetėson dhe intrigon: "A ka akoma muza e ku vallė vanė ato?" Vetė titullit qė nė fillim duket premtues nė kėtė rrekje pėr tė gjetur njė pėrgjigje pikėrisht pėr 'fatin e muzave': "Perėndimet e Perėndimit Me Perėnditė: Njė Mozaik me 101 Poezi e 162 Referenca Mbi Kultin e Muzave". Por qė nė krye kėsaj pyetjeje i vjen nė ndihmė preambula qė pikėnis kėtė udhėtim vitesh tė ndėrlidhur me njė dedikim:

"Dedikim Diellit dhe Hėnės, nėnės dhe babės, kush ka ikur dhe kush do vijė nė tė ardhmen. Ju Muza nga Helikonia na lejoni tė fillojmė tė kėndojmė…. Theogonia pėr Hesiodin, pėr Muzat dhe pėr Nėnat qė mbi kokė na qėndruan…" (Elko). Mes njė udhėtimi tė tillė dedikues edhe forca mesazhiere e "YellowStone VulcanSunset" sė bashku "Me Perėnditė nė Perėndim tek Vullkanet e Verdha nė Montana, SHBA", krijojnė edhe hapėsirėn tjetėr qė vjen nėn firmėn e Julianės:

"Ia dedikoj kėtė libėr Nėnės sime dhe Nėnės sė saj, dhe sigurisht, Nėnės sė Muzave, Mnemosynės dhe tė tėra nėnave qė krijuan artin mė tė bukur, Jetėn." (Juliana)

Rreth librit
Libri nis me njė prolog, tė cilin siē e cituam mė lart e ndėrton Juliana, nė njė shenjė mirėnjohje tė adresuar: "Pėr Elkon dhe poezinė e saj". Mė pas vijnė analizat e Julianės qė secila mė vete shoqėrohet me poezitė e Elkos. E para qė vjen nė kėtė rradhė ėshtė ajo nėn titullin "Omen-i, shenjė Perėndie". Kėtu shqetėsimi nis me pyetjen "Pse s'mė flisnin zogjtė", qė sipas shkrueses sjell njė shqetėsim nė itinerarin e kaluar tė ditėve, por si nė njė pyetje-pėrgjigje e vetės sė parė vjen edhe arsyeja qė del nga vargjet e Elkos, ku shprehet se "ne njėsoj dukemi,/por zogjtė si shikojmė njėsoj./Unė i shikoj pėr Omen/ti i shikon pėr qejf…".

Nė pjesėn e dytė ėshtė "Prezantimi: Muzat dhe Personifikimi", ku lidhjet sillen me aspektin se "Perėnditė i takojnė shkallės mė tė lartė tė ndėrgjegjes, tė ashtuquajturit anthomorfizėm". Shembujt e sjell nga Harrison, Ksenofoni, Orson Ėelli, Andrea Mantegna etj, pėr kėtė temė tentojnė tė lidhin kėtė prezantim tė shkurtėr me pjesėn e dytė "Perėndimi: Pėr Kultet, ku e kur perėnduan".

Nė pjesėn e tretė shihet njė lidhje historike mes poezisė para kristianizmit dhe kohėrave qė shoqėrojnė mė pas, nga Perandori Julian, qė kėrkoi rivendosjne e Kultit tė Muzave, e deri tek koha kur ato "shfaqen pothuajse 1100 vjet mė mbrapa pasardhėsve tė tyre, qė i dhanė Rilindjen Evropės. U shfaqėn gjithashtu dhe nė anėn tjetėr tė oqeanit ku disa Masonė Dionysianė i hapėn luftė perandorisė mė tė madhe tė botės dhe krijuan ėndrrėn Amerikane, tė cilėn gabimisht sot bota e kujton njė vend tė krijuar vetėm si judeo-christian e anglo-sakson".

Dhe autorja shton: "Prandaj, qė nga Plato e Juliani e deri tek Niche apo Jung, njihet fakti se; "Perėnditė tė personifikuara i janė shfaqur tė gjithė njerėzimit dhe kanė formuar jo vetėm karakterin e tyre, por njėkohėsisht, ekzistencėn dhe aktivitetin, duke lėnė vetitė e tyre personale nė karakterin Kombėtar."

Pjesa e katėrt duket si njė arsye pėr tė shtuar mė shumė rėndėsi nė aspektin teorik duke iu pėrkushtuar njė teme disi larg tematikės, por tė parė nė njė kėndvėshtrim tė tillė: "Perėnditė: Pėr Perandor Julianin dhe pasardhėsit tanė". Pas kėsaj vjen shkrimi pėr Mnimosynin, nėnėn e Muzave dhe Muzė e Memorjes, ku sillen shembuj e fakte nga Dante Gabriel Rossetti dhe poezi nga Pindari, tė shoqėruara me sqarimin se "Mnimosyni" - M'ni'mo-sy'nin- ishte Muza qė personifikonte kujtesėn mendore dhe imagjinatėn vizuale. Dhe kėshtu poezitė e Elkos, plotėsojnė kėtė aspekt tė ndėrthurur teorik.

Poezitė e Elkos
Poezitė e Elkos janė njė material i krijuar nė vite, variojnė nė tematikė, rrokin ide tė ndryshme dhe pasqyrojnė gjendjen dhe botėn reale tė autores, qė gjendet mes dy paraqitjesh tė jetės nėn syrin dhe kujtesėn e saj. Poezi tė tilla si "Ēmimi nė dashuri"; "Ah, ē'na bėri nėna"; "Bisedė nė telefon"; "Ekuilibri"; "Ēiltėrsi pėr Sabinėn"; "Marsi nė festė" edhe pse tė krijuar nė vite pasqyrojnė njė grumbull situatash qė pėrditėsohen e mbahen tė freskėta nė memorjen e lexuesit pėr njė kohė tė derivueshme dhe pėrshtaten si tė tilla lehtė.

Kėshtu poezia e krijuar si e tillė ka nė thelb njė aspekt mė tė lidhur me jetėn e pėrditėsinė e autores, ndaj dhe komunikim i saj mund tė quhet pėrshtatės dhe prezantues. Poezitė "Si ike ti"; "Tim shoqi" dhe "Si u rrita unė" kanė nė thelb njė imagjinatė mė tė ndėrlidhur me memorjen dhe vitet e jetės sė saj, ku aspekti vend, kohė dhe hapėsirė krijon njė metafizikė mė konkrete, mė prekėse e tė pranueshme. Nė mesazhin e kėsaj autoreje vjen edhe e prekshmja si faktor qė unifikon kohėn, tek poezi tė tilla "Atė kohė nė atė vend" qė vijnė pas teorikes sė prezantuar nė kėtė libėr "Personifikimi dhe Presantimi i Kalliopit" apo edhe tė sqarimit tė Kalliopit si Motra e Madhe dhe Muza e Poezisė Epike.

PAS ZEFIRIT QĖ FRYN

Mike u bėra nje cast me erėn,
Zogjtė, lulet, gjithecka pėrreth;
Dhe shpirtin e ndjeva tė lehtė…
Le tė bjerė nė paqe, njė herė!

Me tė dėrgova mijra puthje larg,
Drejt botės sime qė mė mungon.
Tė gjitha, te gjitha i dhashė atė ēast,
Puthjet e zemrės I mbylla nė lot.

© elko, Asnjeri s'ka te drejte te heqe, te sakatoje te dhenat; Elko