Teuta Shabani Towler
Writer

Bio
Teuta Shabani Towler nga Mitrovica, jeton tani nė SHBA. Ėshtė autore e romanit kriminalistik: "Vrasjet dhe Makijazhet".
Ėshtė marrė me shkrime qysh nga fėmijėria, duke filluar me botimin e disa poezive dhe tregimeve nė revistėn e fėmijėve Pionieri. Gjatė shkollės sė mesme dhe fakultetit ka shkruar disa tregime humoristike, kurse mė vonė ka botuar revistėn pėr tė drejtat e grave "Jeta e Gruas".
Dėshira e saj ka qenė gjithmonė qė tė sjellė diēka tė re pėr lexuesit shqiptarė, diēka qė mungon nė librarit dhe letėrsinė shqiptare.
Me ardhjen e saj nė Amerikė filloi inspirimi pėr tregime kriminalistike. Inspirimi i parė ka qenė shkrimtarja amerikane Patricia Cornwell me serinė e novelave tė saj kriminalistike me dr. Scarpeta, mandej disa TV show siē janė: CSI Las Vegas, NY PD Blue, Law and Order, 24 Hour, etj.
Mandej fillon tė lexojė disa libra mbi psikologjinė e vrasėsve serialė, si dhe hulumtime tė tjera nė mėnyrė qė tė pajisej me informata e duhura.
Pak a shumė kishte njohuri rreth procesit tė hetimit tė vrasjeve, ligjit, si dhe krimet me tė cilat ballafaqohen policė nga qytete tė ndryshme tė Kosovės.
Kėshtu qė pas gati njė viti punė nė kėtė roman mė nė fund arriti ta pėrfundojė me sukses.
Romani ka tė bėjė me vrasės serialė, tė quajtur nga media DHVM. DHVM vret, dhunon dhe iu vė makiazh femrave tė cilat punojnė pėr organizata tė grave. Ai ndiqet nga Njėsia Speciale e Krimeve e themeluar posaēėrisht pėr hetimin e vrasjeve tė DHVM-sė. Udhėheqėse e njėsisė ėshtė hetuesja Ardita Hekurani. Ajo dhe hetuesit e tjerė tė njėsisė ballafaqohen me sfidat e hetimeve dhe kapjen e vrasėsit si dhe me problemet me policė dhe burokraci tė UNIMK-ut.
Tregimi ėshtė i trilluar por procedura e policisė, problemet e policisė me kriminelė, si dhe shumė gjėra tė tjera janė realitet i jetės nė Kosovė.
Nė kėtė roman janė pėrfshirė momente emocionuese, frikėsuese, tė dhimbshme, tensione dhe probleme por pėr argėtimin tuaj ka edhe pak humor.

Tani jam duke shkruar romanin tim tė dytė gjithashtu kriminalistik me Njėsinė Speciale tė Krimeve, me nė krye Ardita Hekurani. ...mė tepėr

Romani i zhanrit policor

Pėr romanin e Teuta Shabani Towler “Vrasjet dhe makijazhet”

Sali Bytyēi

Shfaqja e romani tė zhanrit policor, nė kėtė kohė, e gjen fushėn e hapur nė Kosovėn e pasluftės, nė njė shoqėri postkonfliktuoze, bartėse tė traumave tė llojllojshme, dhe ku bėn ligjin njė staf ndėrkombėtar burokratik. Hyrja e Kosovės nė njė fazė tė re krijon kushtet materiale qė tė gjejė shprehje edhe ky zhanėr i palėvruar mė parė. Jo njėherė hetuesit, por edhe lexuesi, nė kėto vrasje kėrkojnė motive tė llojllojshme, tė cilat e largojnė nga autori i vėrtetė i krimit deri te burgosja e tė pafajshmėve (rasti i Besnikut nė Pejė), pastaj hutimi pas rojeve tė urės, tė cilat ēojnė hetimet nė rrugė pa krye. Lexuesi nė tė shumtėn e kohės ėshtė i tendosur, sepse dyshimet e tij shkojnė nė kahe tė ndryshme tė motivit tė kėtyre vrasjeve: xhelozia, hakmarrja, motivi etnik etj. Autorja zgjedh atė qė nuk e pret askush: vrasjet e motivuara nga sėmundja psikike. Me botimin e romanit “Vrasjet dhe makijazhi” lexuesi shqiptar ka nė dorė romanin e parė tė zhanrit policor, i cili mund tė them lirisht se ėshtė njė vepėr e suksesshme e llojit tė vet. Kėtu autorja Teuta Shabani Towler i ka hyrė njė pune tė parrahur mė parė nė letėrsinė shqipe, prandaj ajo edhe ėshtė gjendur para shumė sfidave. Tema e vrasjeve tė pasqaruara nė Kosovė ėshtė sa delikate, aq edhe e vėshtirė pėr t’u trajtuar. Gjithashtu, nė trajtimin e kėsaj teme rreziqet qė i dalin para autorit janė tė shumta.Shtrirja e ngjarjeve qė thuren kėtu, ngėrthejnė nė vete tėrė Kosovėn. Ato ndodhin nė Pejė, nė Prizren, nė Mitrovicė, Skenderaj dhe, nė fund, edhe nė Prishtinė.Subjekti nga jashtė tė lė pėrshtypjen se ka tė bėjė me ngjarje tė shkėputura, tė palidhura nė mes vete, ndėrsa nga brenda ka njė linjė qė shkon pėrkrah atij qė i kryen vrasjet dhe qė pėrputhet me “filozofinė” e qenies patologjike, e cila kėnaqet duke i dhunuar dhe duke i vrarė femrat. Pikėrisht pėrsėritja dhe ngjashmėria e rasteve tė shkėputura nga njėra-tjetri ndikojnė nė krijimin e strukturės sė romanit. Ndėrkaq hetimin e ngjarjeve e vonon moseksperienca e policisė vendore si dhe ndėrlikueshmėria e asaj ndėrkombėtare. Autorja jo njėherė nė roman merr qėndrim kritikues ndaj neglizhencės sė policisė ndėrkombėtare, sidomos ndaj asaj pjese qė vjen nga Lindja dhe nga vendet e prapambetura, si India, Bangladeshi, Egjipti etj., por njėherėsh edhe vė nė pah angazhimin e policisė ndėrkombėtare, qė vjen nga Amerika apo nga vendet tjera perėndimore. Nė shenjė tė kritikave tė saj ėshtė administrata e ndėrlikuar e UNMIK-t, e cila nė vend qė t’i gjurmojė dhe t’i zbulojė krimet, vepron nė drejtim tė kundėrt, duke i mbyllur ato pa i filluar ende. Njė vend tė kritikave tė saj nė roman ia lė edhe KFOR-t francez, qė vepron nė Mitrovicė dhe rreth saj. Vrasjet ndodhin nė skenė, ndėrsa vrasėsi gjithnjė ėshtė nė prapaskenė, nė thellėsi tė ngjarjeve. Krimi ėshtė i drejtuar ndaj femrave tė cilat punojnė nė organizatat pėr tė drejtat e femrave. Nė roman del edhe dyfytyrėsia e njė pjese tė gazetarisė, e cila pėr tė mbijetuar nė kėto kushte tė egra, arrin aq larg sa tė bashkėpunojė me krimin. Personifikim i kėtyre gazetarėve ėshtė motra e Arditės, Azra, e cila pėr t’u ngritur nė karrierė dhe pėr tė fituar para bashkėpunon me kriminelin, duke ia reklamuar vrasjet makabre tė tij nė gazetė.

Novel of Police Genre

On Teuta Shabani – Towler’s “Murders and Make up”

By SALI BYTYQI

The novel “Murders and Make up”, brings to Albanian readers the first novel of police genre, in which the author, Teuta Shaban – Towler, ventured into something no other Albanian author has so far, and naturally, found herself amidst a lot of challenges. The topic of unsolved murders in Kosova is both oversensitive and difficult to address. In this regard, the author faces immense difficulties. Often, when investigating these murders, investigators involve in search for motives, which usually distract them from the real perpetrators and they in stead end up arresting innocent persons. The investigators are usually in strain, because their sense leads them in opposing directions. Then, what is the real motif behind these murders: jealousy, revenge, ethnic motif? The author opted for the most unexpected motif: murders motivated by mental illness. The events in this novel spread throughout Kosova. They take place in Peja, Prizren, Mitrovica, Skenderaj and, at the end, in Prishtina. From the outside, the main plot gives one the impression that we are dealing with disconnected events; however, from the inside there is a line going alongside those who commit murders, and corresponds with the “philosophy” of the pathologic being, which finds satisfaction in killing and raping women. The murders happen on the scene, whereas the murderer is always behind the scene, deep in the background. It is similarity and repetition of disconnected cases that stand at the heart of composition structure of the novel.Whereas investigation of cases is delayed by lack of experience among the local investigators and by complexity of international police. More than once in the novel, the author takes a critical stance against the international police negligence, especially of those coming from eastern and underdeveloped countries; parallel to this, the author ‘speaks out’ in favor of the efforts by international police officers coming from America and other western countries. This complicated UNMIK Administration, in stead of involving in investigating different crimes, engage their efforts in opposite direction, ending investigations before even properly starting them.The novel also criticizes the hypocritical stance of journalists, who end up collaborating with the murders in their efforts to survive the unfair media competition.
In the end, we need to say that this novel finds an open space in the post-war Kosova, in a post-conflict society full of various traumas and in which internationals draft laws. The treading of Kosova in a new phase has made the material pre-conditions to come up with new ways of expression and for a new genre not ventured before in our country.